Geestelijke gezondheid: hoe je je psyche versterkt
Geestelijke gezondheid en zelfzorg zijn in deze snelle tijd van cruciaal belang om je stressfactoren, eisen, sociale verwachtingen en persoonlijke uitdagingen te beheersen. Psychisch welzijn wordt van het grootste belang om op de lange termijn gezond en productief te blijven. Hoe beter je hiermee vertrouwd bent, hoe zekerder je kunt omgaan met mogelijke psychische beperkingen. Denk jij er ook zo over?
In de Engelstalige wereld wordt de term ‘mentale gezondheid’ (Mental Health) meestal gebruikt in verband met psychische stoornissen en ziektebeelden. In de Duitstalige wereld heeft de term zich de afgelopen 10 jaar ontwikkeld tot een op zichzelf staand concept en omvat het meer dan alleen psychische stoornissen.
In dit artikel ontdek je interessante aspecten en verbanden rondom het thema mentale gezondheid. Ben je geïnteresseerd in een ontspannen levensstijl en een gezonde mentale toestand? Dan ben je hier aan het juiste adres! Verruim je kennis over andere bouwstenen van mentale gezondheid. Je kunt praktische tips en effectieve strategieën verwachten om je mentale veerkracht op de lange termijn te vergroten.
Jouw cursus stressbeheersing voor meer rust. Tot 100% terugbetaling.
Klik hier voor je online stresscursusWat betekent geestelijke gezondheid? - En welke factoren spelen een belangrijke rol voor je geestelijke welzijn
Geestelijke gezondheid is een toestand die je psychische, emotionele en sociale niveaus met elkaar verbindt. Er zijn wisselwerkingen tussen deze niveaus en het beschrijft het vermogen van een mens om constructief met stress om te gaan en zijn of haar eigen potentieel tot bloei te brengen.
Een goede geestelijke gezondheid betekent niet alleen de afwezigheid van psychische stoornissen, onevenwichtigheden of aandoeningen, maar ook de aanwezigheid van positieve factoren zoals zelfvertrouwen, zelfacceptatie, veerkracht en mentale flexibiliteit.
Als je op gepaste wijze kunt reageren op eisen, uitdagingen en belastingen, bevind je je al in een vergevorderd stadium van een goed ontwikkelde mentale gezondheid. Je bent mentaal flexibel wanneer je alternatieve gedragspatronen kunt inzetten om je levenssituatie op een competente manier het hoofd te bieden.
Lichaam en geest vormen een team – mentaal fit zijn
Je bent vast wel eens ziek geweest en je lichamelijke klachten werden toen als normaal beschouwd. Je voelde je zwak, moest naar de dokter en moest goed uitrusten. Je sociale omgeving had meteen respect voor je toestand. Maar hoe zit het met psychische problemen?
Je psyche heeft evenveel aandacht nodig als je lichaam, en dat is voor je omgeving niet altijd meteen zichtbaar. Psyche en lichaam vormen een team en beide aspecten moeten worden gekoesterd en verzorgd. Gelukkig krijgt het thema mentale gezondheid steeds meer aandacht in onze samenleving.
Het verlangen naar harmonie en tevredenheid maakt zeker ook deel uit van jouw levensfilosofie. In het volgende gedeelte kom je te weten hoe je mentale gezondheid uit balans kan raken en op welke waarschuwingssignalen je moet letten.
Waarschuwingssignalen en tekenen die wijzen op een bedreiging voor je geestelijke gezondheid
Er zijn tal van vroege waarschuwingssignalen die je aangeven dat er iets niet in orde is. Ze kunnen worden vergeleken met waarschuwingslampjes in een auto, die je graag negeert als je snel op je bestemming wilt komen. Om te voorkomen dat de auto naar de garage moet, kun je al van tevoren op de waarschuwingslampjes letten om grotere schade te voorkomen. Vooral bij verhoogde stress in het dagelijks leven en op het werk of bij een terugkerende psychische stoornis kunnen verschillende waarschuwingssignalen je behoeden voor erger.
Slecht en onderbroken slapen, laat in slaap vallen of vroeg wakker worden zijn bijvoorbeeld zulke waarschuwingssignalen. Voel je je moe, uitgeput en krachteloos en weet je niet hoe je de dag door moet komen? Als gevolg daarvan treden stemmingswisselingen op en kunnen specifieke angsten toenemen of zelfs voor het eerst de kop opsteken. Prikkelbaarheid, overbelasting,
hulpeloosheid en schuldgevoelens komen erbij. Er ontstaat een spiraal van negatieve ervaringen. Je voelt je gevangen in deze emoties die je niet goed doen, je krijgt een overmatige trek in zoetigheid en je lichaamsgewicht stijgt en stijgt.
Misselijkheid of buikpijn, tot en met innerlijke onrust, versterken deze vicieuze cirkel. Als je er zelf niet in slaagt om uit deze vicieuze cirkel te breken, moet je de alarmknop indrukken om verder energieverlies te voorkomen. In het ergste geval kunnen er zelfmoordgedachten ontstaan. In dat geval moet je erover praten met iemand die je vertrouwt.
De signalen van psychische problemen kunnen van persoon tot persoon verschillen. Hoe eerder je deze waarschuwingssignalen opmerkt en er iets aan doet, hoe eerder je passende en tijdige hulp van een deskundige kunt krijgen.
Hoe je je geestelijke gezondheid op de lange termijn kunt beschermen
Het opbouwen en behouden van je geestelijke gezondheid moet worden gezien als een continu proces met ups en downs. Het is normaal dat je je op sommige dagen niet zo goed voelt en op andere dagen weer beter. Als een slecht humeur overgaat in aanhoudende of frequente stemmingsdalingen, kan het tijd zijn om professionele hulp in te schakelen.
Negatieve gedachten over jezelf of een gevoel van hulpeloosheid in combinatie met verdriet kunnen wijzen op een depressie. Er moet actie worden ondernomen. Je huisarts, psychiater of therapeut kan je hierbij ondersteunen.
Er zijn verschillende manieren om je geestelijke gezondheid te beschermen:
- Een van de belangrijkste aspecten is het regelmatig afbouwen van stress door middel van sportieve activiteiten, zoals hardlopen, zwemmen en yoga. Probeer dagelijks een bewegingsmoment in je dagelijkse routine in te bouwen om je lichaam voldoende te activeren. Let daarbij goed op je energiebalans. Als je je een keer moe of uitgeput voelt, is een lichte wandeling voldoende.
- Eet evenwichtig met voldoende fruit, groenten, volkorenproducten en gezonde eiwitten; dit verbetert je humeur en heeft een positieve invloed op je welzijn.
- Verbeter je slaap door middel van slaaprituelen en gebruik goede slaapproducten zoals speciale kussens, dekens of matrassen. De slaapkwaliteit wordt bovendien verbeterd door op een ontspannen manier in slaap te vallen. Schakel minstens een uur voor het slapengaan je digitale apparaten uit en dim het licht. Zo kan het slaaphormoon melatonine zich langzaam ontwikkelen. Slaap regelmatig ongeveer 8 uur.
- Mediteer je al of doe je mindfulness-oefeningen om stress te verminderen? Dan ben je al op de goede weg.
- Maak regelmatig tijd vrij voor je hobby’s en interesses en breng je vrije tijd door met je dierbaren uit je vriendenkring en je familie.
- Zorg goed voor jezelf, zodat je gezond kunt blijven. Stel duidelijke grenzen en zeg af en toe ‘nee’ als je je overbelast voelt.
- Alcohol ontspant lichaam en geest slechts op korte termijn, maar kan op de lange termijn tot verslaving leiden. Probeer alcohol volledig uit je leven te bannen.
Een gezonde geest in een gezond lichaam
Preventie van mentale onevenwichtigheden en bevordering van mentale weerbaarheid
Zoals eerder beschreven, moet mentale gezondheid worden gezien als een proces met een continuüm. Er zijn hoogte- en dieptepunten, maar ook mogelijkheden om stress te beheersen door middel van specifieke technieken die je preventief kunt toepassen wanneer je op een punt van mentale uitputting bent aangekomen. Met een bepaald repertoire creëer je een hulpmiddel om jezelf te helpen. Welke technieken dat kunnen zijn, lees je in de volgende paragraaf.
- Vooral ademhalingsoefeningen zijn erg populair om snel stress te verminderen. Er worden verschillende ademhalingstechnieken gebruikt, zoals buikademhaling, borstademhaling of de 4-7-8-ademhaling, waarbij je vier seconden inademt, zeven seconden je adem inhoudt en vervolgens acht seconden uitademt. Bewust en diep in- en uitademen is de eenvoudigste methode om in een stress- of panieksituatie weer in balans te komen.
- Meditatietechnieken, zoals bijvoorbeeld mindfulness-meditatie, kunnen je helpen je geest tot rust te brengen en stress te verminderen. Neem voldoende tijd om een bepaalde techniek onder de knie te krijgen en maak in het begin gebruik van de begeleiding van een meditatieleraar. Sommige technieken kunnen een depressie of andere psychische stoornissen verergeren. Informeer je goed en geniet van je vorderingen.
- Een andere ontspanningstechniek is progressieve spierontspanning, waarbij je bepaalde spieren – van je tenen tot aan je hoofd – enkele seconden aanspant en vervolgens weer ontspant.
- Yoga combineert ademhalingsbeheersing met bewegingssequenties of speciale asana’s (oefeningen). In het begin kun je tegen kleine hindernissen aanlopen, omdat bepaalde oefeningen niet meteen lukken en er een langere weg nodig is om een beter resultaat te bereiken. Je zult je lichamelijke flexibiliteit aanzienlijk verbeteren en meer welzijn in je lichaam voelen. Yoga is geschikt voor bijna alle leeftijdsgroepen en kan bijna je hele leven lang beoefend worden.
Tips en trucs voor je mentale gezondheid –
Hoe apps en sociale media kunnen helpen bij het verbeteren van je mentale gezondheid
Apps en sociale media kunnen op verschillende manieren bijdragen aan de verbetering van je geestelijke gezondheid. Ze zijn geen vervanging voor professionele medische of therapeutische hulp, maar eerder een ondersteunend hulpmiddel. Bepaalde groepen op sociale media die zich bezighouden met het uitwisselen van informatie over geestelijke gezondheid, zijn een mogelijke bron die hulp biedt bij zelfhulp.
De ‘collectieve kennis’ komt voort uit de uiteenlopende ervaringen van deskundigen en lotgenoten, wat anderen die hulp zoeken een meerwaarde kan bieden bij het verbeteren van hun eigen mentale toestand. Verschillende perspectieven worden overwogen, in het eigen repertoire geïntegreerd en toegepast.
Apps die zelfbeheersing bevorderen door gedachten, gevoelens of gedrag zelf te evalueren, zijn praktisch en ondersteunend. Door herhaaldelijk je eigen gegevens in te voeren, kun je al leereffecten of succes ervaren.
Over het algemeen verbetert je zelfvertrouwen en kunnen je gedragspatronen zich langzaam in positieve richting ontwikkelen. Zoek gelijkgestemden en leer van hen. Hoe zijn zij erin geslaagd om uit hun ellende te komen? Welke strategie of app heeft hen bijzonder goed geholpen? In een begripvolle groep kan samen leren ook bijdragen aan een betere geestelijke gezondheid. Gecertificeerde onlineprogramma’s voor je geestelijke gezondheid worden deels vergoed door je zorgverzekeraar. Mensen die beperkte toegang hebben tot therapeutische ondersteuning, kunnen apps als alternatieve methode gebruiken.
Een geschikte app herinnert je aan het innemen van je medicijnen, je therapieplan of het uitvoeren van bepaalde lichaamsbewegingen. Door op een ontspannen manier om te gaan met apps en sociale media kan de drempel om over geestelijke gezondheid te praten worden verlaagd.
Tip: ga eens bij jezelf na hoeveel informatie je uit apps of sociale media haalt. Het kan zijn dat bepaalde informatie of ervaringen van anderen je nog dieper in je negatieve mentale toestand brengen. Vraag jezelf af en toe af wat je precies nodig hebt en of het advies bij je past.
Conclusie:
In een wereld die steeds sneller en stressvoller wordt, is het van cruciaal belang om je mentale gezondheid te koesteren. Sociale relaties, lichaamsbeweging, cognitieve prestaties en emotioneel welzijn zijn belangrijke factoren voor je psychische toestand.
Neem ruim de tijd om aandacht te besteden aan je lichaam en geest. Steeds meer mensen zijn in staat om over hun gezondheidsproblemen te praten en taboes verdwijnen langzaam.
Aarzel niet om in moeilijke tijden hulp te zoeken bij vrienden, familie of een professionele therapeut. Door een open dialoog kun ook jij meer openheid creëren rond het thema geestelijke gezondheid.
Maak gebruik van verschillende manieren, zoals regelmatige lichaamsbeweging, voeding, meditatie of het opbouwen van een sociaal netwerk, om je gezondheid te bevorderen.
Blijf gezond.
Je Blackroll-team.
