Lumbago – praktische tips en aanwijzingen voor het dagelijks leven

Lumbago – wanneer de rug blokkeert

Het ene moment was alles nog in orde – en plotseling gaat er helemaal niets meer. Dingen die anders alledaags zijn – boodschappen naar binnen dragen, spullen van de grond oprapen, de baby in slaap wiegen – worden van het ene op het andere moment een kwelling. Namelijk wanneer lumbago je rug blokkeert. Nu weet je pas echt wat je rug dag in dag uit voor je doet. Zonder rugsteun voel je je kwetsbaar.

Maar maak je geen zorgen: ook al voelt het in de acute fase anders, lumbago leidt meestal niet tot blijvende schade. En je kunt er net zo actief vanaf komen als je het kunt voorkomen. Daarbij helpt het om eerst beter te weten wat er bij lumbago eigenlijk in je rug gebeurt.

Wat is lumbago eigenlijk?

Lumbago uit zich in plotselinge, stekende pijn in de onderrug, die het gevolg is van een acute functiestoornis van de lumbale wervelkolom (LWS). Misschien heb je wel eens de termen acute lumbalgie of lumbago gehoord. Dat is de medische term voor lumbago. Meestal gaat het om niet-specifieke lage rugpijn. Dat betekent dat er geen ernstige structurele oorzaak aan ten grondslag ligt, zoals een hernia of een wervelfractuur. Lumbago is dus niet aan eenduidige oorzaken toe te schrijven.

„In de meeste gevallen zijn niet de tussenwervelschijven de oorzaak van de lumbago, maar verhardingen in spieren en fascia.”

In plaats daarvan werken veel factoren het ontstaan van lumbago in de hand, zoals functionele beperkingen als spierspanningen, gewrichtsblokkades en geïrriteerde fasciën, maar ook gebrek aan beweging, eenzijdige belasting of psychische factoren zoals stress.

Hoe ontstaat er nu concreet lumbago? Door een vaak onschuldige beweging, bijvoorbeeld wanneer je voorover buigt, je uitrekt of een voorwerp oppakt, raken je rugspieren plotseling gespannen en blokkeren de kleine wervelgewrichten (facetgewrichten). De onmiddellijk optredende pijn bij lumbago dient als waarschuwing aan het lichaam om de overbelasting of verkeerde belasting van de wervelkolom te verminderen. Ook de omliggende fascia, oftewel het bindweefsel rondom de spieren, kan daarbij onder spanning komen te staan en de pijn versterken. Het lichaam reageert reflexmatig met een ontlastende houding, die op korte termijn zinvol is, maar het probleem op lange termijn verergert.

De term ‘lumbago’ stamt uit de middeleeuwen. Men ging ervan uit dat heksen onzichtbare pijlen in de rug van de getroffenen schoten. Vandaar het idee van de plotselinge, onbegrijpelijke pijn. Met de medische kennis van vandaag ben je veel beter voorbereid op wat je bij lumbago kunt doen.

Waar komt lumbago het vaakst voor?

Bij lumbago is bijna altijd de onderrug aangetast, met name de lumbale wervelkolom met zijn vijf lumbale wervels. De pijn zit vaak aan beide kanten in de onderrug, maar kan ook aan één kant optreden. Uitstraling naar de billen is mogelijk, maar komt zelden voor. Pijn die duidelijk doorloopt naar het been is daarentegen een waarschuwingssignaal en duidt op een zenuwirritatie of een hernia.

Hoe verloopt de diagnose bij lumbago?

In de meeste gevallen volstaat het klinisch onderzoek door een arts. Een anamnese, dat wil zeggen het vragen naar het verloop van de pijn, een palpatie en een bewegingsonderzoek leveren voldoende informatie op om een ongecompliceerde lumbago te herkennen.

Daarbij gaat de arts bijvoorbeeld na of het om chronische pijn gaat of dat psychische factoren een rol kunnen spelen. Het lichamelijk onderzoek dient bovendien om structurele oorzaken, zoals een hernia, uit te sluiten.

Dit moet je weten: beeldvormende onderzoeken zoals röntgenfoto’s, CT-scans of MRI-scans zijn bij een typische lumbago doorgaans niet nodig. Ze kunnen zelfs contraproductief zijn, omdat ze de aandacht vestigen op organische oorzaken die hoogstwaarschijnlijk niet aanwezig zijn. Daarom mogen beeldvormende onderzoeken alleen worden ingezet bij vermoeden van een andere aandoening.

Behandeling van lumbago: effectieve eerstehulpmaatregelen

De pijn die door lumbago wordt veroorzaakt, verdwijnt vaak binnen enkele dagen door eenvoudige maatregelen. Dit komt doordat de pijn voornamelijk te wijten is aan een verkeerde houding, overbelasting, gebrek aan beweging en schokkende bewegingen. Het merendeel van de getroffenen heeft na uiterlijk 4 tot 6 weken helemaal geen pijn meer.

Voor een zo groot mogelijk succes is vroegtijdige zelfhulp bijzonder belangrijk. Dat betekent vooral beweging, uiteraard altijd in de mate waarin dat mogelijk is gezien je huidige toestand. Vermijd in ieder geval bedrust of een beschermende houding, omdat deze de instabiliteit van de lendenwervelkolom eerder verergeren. Warmte kan rustgevend werken, omdat het bijdraagt aan een betere doorbloeding van je spieren en deze daardoor ontspant.

Overigens: bij een ongecompliceerde lumbago hoef je je geen zorgen te maken over een operatie. Omdat het om niet-specifieke lage rugpijn gaat, is een ingreep normaal gesproken niet nodig. Alleen als er door een medisch onderzoek specifieke, structurele oorzaken worden vastgesteld, zoals een ernstige hernia met aanhoudende neurologische uitval, of als alle conservatieve maatregelen gedurende een langere periode geen effect hebben, kan een operatieve ingreep aan de orde komen. Laat je in dat geval medisch adviseren over oorzaken, gevolgen en alternatieven.

Ga nu aan de slag: de juiste oefeningen bij lumbago

Beweging is het belangrijkste middel bij lumbago, niet alleen voor de behandeling, maar ook ter preventie. Hier vind je oefeningen die je eenvoudig in je dagelijkse leven kunt integreren en die de acute fase helpen afnemen. Langdurig gebruik helpt je om je beweeglijkheid blijvend te behouden.