Op blote voeten lopen: hoe gezond is lopen zonder schoenen?
Het grootste deel van de dag zitten ze stevig vastgebonden en veilig ingepakt: onze voeten. Op blote voeten lopen we, als we dat al doen, hooguit op het strand of in de zomer even over het gras. Toch kan het veel voordelen hebben om je voeten vaker in de frisse lucht te laten en op blote voeten te lopen of zelfs te joggen.
In dit artikel leggen we uit waarom blootsvoets lopen gezond is en of er ook nadelen aan zitten, hoe je je voeten hier optimaal op voorbereidt en hoe je ze daarna het beste verzorgt. Daarnaast nemen we blootsvoetschoenen onder de loep en geven we tips voor je eerste stappen zonder stevige schoenen.
Op blote voeten lopen: gezond of schadelijk?
Het oudste paar schoenen dat tot nu toe is ontdekt, is ‘slechts’ 9.000 jaar oud. De mens bestaat al aanzienlijk langer. Schoeisel speelde voor onze voorouders geen rol. Dat betekent dat ons bewegingsapparaat vanuit evolutionair oogpunt is ontworpen om op blote voeten te lopen.
Je zou zelfs zo ver kunnen gaan om te beweren dat voeten de betere schoenen zijn. Dankzij hun uiterst complexe opbouw van botten, gewrichten, spieren, banden en receptoren kunnen we er stabiel op staan, veilig lopen en de ondergrond nauwkeurig waarnemen. Op blote voeten is het bijna onmogelijk om je enkel te verstuiken. Met schoenen ligt dat anders: ze belemmeren de natuurlijke bewegingsafloop en zorgen ervoor dat spieren nauwelijks worden opgebouwd en dat banden en pezen achteruitgaan. Schoenen zijn vaak de oorzaak van klachten zoals een geknikte voet, platvoet en spreidvoet.
In principe is blootsvoets lopen daarom gezond. Het versterkt onder andere de voetspieren, voorkomt orthopedische problemen en kan het lichaam in balans brengen – trefwoord‘grounding’. In de volgende paragraaf gaan we dieper in op de voordelen.
Op blote voeten lopen kan schadelijk zijn als je het overdrijft en je voeten overbelast. Vooral beginners zouden in eerste instantie alleen korte afstanden zonder schoenen moeten afleggen en vooral niet meteen op blote voeten gaan joggen. Ook bij bepaalde aandoeningen zoals artrose en diabetes moet je eerst een arts raadplegen voordat je je schoenen aan de kant laat liggen.
Voordelen van blootsvoets lopen
Blootsvoets lopen betekent voor veel mensen in de eerste plaats een gevoel van vrijheid. Maar dat is slechts één positief effect. Daarnaast kan lopen zonder schoenen nog veel meer voordelen hebben:
2.1. Op blote voeten lopen versterkt de spieren in de voet
20 voetspieren en hun sterke pezen zorgen voor een stabiele houding en de beweeglijkheid van de voeten. Ze hebben onder andere de taak om de voetboog aan te spannen, zodat we tijdens het lopen op de juiste manier kunnen afrollen – van de hiel via de wreef naar de bal van de voet. Bovendien dempt de voetspiermassa ons lichaamsgewicht bij het neerkomen. Schoenen ondersteunen de voetboog, waardoor de spieren slechts in beperkte mate worden gebruikt en geleidelijk aan achteruitgaan. Hierdoor neemt de belasting op de banden toe. Op blote voeten lopen traint de verzwakte spieren in de voet, wat de banden ontlast en zo pijn en veel blessures kan voorkomen.
2.2. Meer stabiliteit en minder blessures door op blote voeten te lopen
Op blote voeten lopen maakt niet alleen de voetspieren sterker, maar verbetert ook de intra- en intermusculaire coördinatie, oftewel de samenwerking tussen de spieren onderling. Dit betekent dat de voetspieren beter gaan functioneren, wat zorgt voor meer stabiliteit bij het staan en bewegen. Dit is met name een voordeel voor sporters die hun prestaties willen verbeteren en blessures zoals het scheenbeenrand-syndroom, middenvoetbreuken, knieklachten of instabiliteit van het spronggewricht willen voorkomen.
2.3. Op blote voeten lopen voor een gezonde lichaamshouding
Als je regelmatig zonder schoenen loopt, kun je je looppatroon en je lichaamshouding verbeteren. Wie op blote voeten loopt, loopt namelijk meestal rustiger en rolt voorzichtiger af. Er treden minder vaak verkeerde houdingen op, die op hun beurt klachten in de heupen, de rug en de knieën kunnen veroorzaken.
Lees hierover ook: Je houding verbeteren met dit 4-stappenplan
2.4. Verbeterd evenwicht
Als je op blote voeten loopt, moeten je voeten zich voortdurend aanpassen aan het oneffen terrein, zodat je je evenwicht behoudt. Je gaat automatisch rechter staan, wat op zijn beurt de buik- en rugspieren stabiliseert, oftewel de houdingsspieren. Regelmatig op blote voeten lopen kan dus je evenwicht versterken.
2.5. Op blote voeten lopen tegen voet- en nagelschimmel
Als je voeten voortdurend in schoenen of dikke sokken zitten, blijven vervelende voet- en nagelschimmel bijzonder hardnekkig. Schimmels houden namelijk van een vochtig en warm klimaat. Bij blootsvoets lopen kunnen de voeten daarentegen goed drogen en worden ze beter doorbloed. Daardoor genezen schimmelaandoeningen doorgaans sneller of ontstaan ze helemaal niet.
2.6. Op blote voeten lopen voor het immuunsysteem
Net als bij Kneipp-kuren, die gebruikmaken van koudeprikkels, kan het immuunsysteem worden versterkt door regelmatig op blote voeten over koude ondergronden te lopen. Op blote voeten lopen bevordert onder andere de lichaamseigen temperatuurregeling. Bovendien kan het directe contact met de grond de doorbloeding verbeteren, wat op zijn beurt weer positieve effecten heeft op het hart- en vaatstelsel en de algemene gezondheid.
2.7. Reflexzonemassage voor de voeten
Veel mensen geven enorme bedragen uit aan voetreflexzonemassages. Toch is blootsvoets lopen de meest natuurlijke en vooral gratis massage voor de voeten. Op de voetzool zouden zich talrijke reflexzones bevinden, die via energiebanen verbonden zijn met bepaalde organen en lichaamsdelen. De ‘zonetherapie’ gaat ervan uit dat door gerichte drukprikkels diverse lichamelijke klachten kunnen worden voorkomen en verlicht.
2.8. Grounding door op blote voeten te lopen
Op blote voeten lopen is een van de meest effectieve manieren om te aarden. Grounding of aarding beschrijft een regulering van de lichaamseigen energie door middel van de energie van de aarde. Het gaat erom met het lichaam een directe verbinding met de aarde tot stand te brengen. Hierdoor kunnen de elektronen van de aarde de lading van de atomen in het lichaam beïnvloeden. Sommige studies tonen aan dat aarding – bijvoorbeeld door regelmatig op blote voeten te lopen – een antioxiderende werking kan hebben, ontstekingen kan remmen, stress kan verminderen, het herstel kan bevorderen en de slaap en het algemene welzijn kan verbeteren.
2.9. Op blote voeten lopen ontspant en scherpt de zintuigen
Op blote voeten lopen is een beproefde techniek om te vertragen, lichaam en geest te ontspannen en de zintuigen te scherpen. We leren de omgeving bewuster waar te nemen met het lichaam, in dit geval via de voetzolen, en in het hier en nu aan te komen. Dit is overigens een van de redenen waarom op blote voeten lopen in sommige revalidatiecentra als therapeutische aanpak wordt toegepast.
Meer over ontspanningstechnieken.
2.10. Beter lichaamsbewustzijn
Als we op blote voeten lopen, krijgen we na verloop van tijd een beter lichaamsbewustzijn. Klachten, met name in het bewegingsapparaat, zijn gemakkelijker te herkennen dan wanneer we voortdurend op schoenen lopen, en kunnen daardoor sneller worden behandeld.
2.11. Sporters verbeteren hun loopprestaties
Op blote voeten joggen is in principe alleen geschikt voor ervaren hardlopers. Het vergt enige training om je loopstijl aan te passen aan het lopen op blote voeten. In vergelijking met hardlopen in schoenen zijn de paslengtes korter en de pasfrequentie hoger. Bovendien verandert de manier waarop je je voet afrolt. Over het algemeen zouden hardlopers op blote voeten efficiënter hardlopen en minder blessures oplopen die kunnen ontstaan door een te harde impact van de voeten.
Kan blootsvoets lopen ongezond zijn?
In de zomer op blote voeten lopen? Geen probleem! Maar in de winter? Is dat niet veel te koud? Velen zijn bang dat ze door op blote voeten te lopen in het koude seizoen verkoudheden of erger zullen oplopen. Maar het tegendeel is waar: regelmatig op blote voeten lopen – ongeacht het weer – kan het immuunsysteem versterken. De koudeprikkels stimuleren de bloedsomloop, bevorderen de doorbloeding en helpen het lichaam om zijn temperatuur beter te reguleren. Korte wandelingetjes in de sneeuw of op bevroren gras kunnen dus zelfs gezondheidsbevorderend zijn .
Mensen met diabetes wordt daarentegen afgeraden om op blote voeten te lopen. De aandoening gaat namelijk vaak gepaard met doorbloedings- en zenuwbeschadigingen. Als er kleine verwondingen aan de voetzool ontstaan, blijven deze vaak onopgemerkt. Daardoor neemt het risico op een infectie toe. Ook bij artrose en ernstige voetafwijkingen is op eigen initiatief op blote voeten lopen slechts in beperkte mate aan te raden. Getroffenen dienen vooraf medisch advies in te winnen. Bij overgewicht is het raadzaam om het langzaam aan te doen, om de voeten niet te zwaar te belasten en in het ergste geval overbelastingsbreuken te veroorzaken.
Voorbereiding op blootsvoets lopen: tips voor beginners
Wie niet gewend is aan blootsvoets lopen, moet zich daar goed op voorbereiden. Hier zijn een paar tips speciaal voor beginners:
4.1. Wees in het begin voorbereid op ongemakken
Op blote voeten lopen heeft veel voordelen, maar juist in het begin moet je ook rekening houden met mogelijke ongemakken. Want als je eenmaal verkeerd neerkomt, doet het sneller pijn dan met schoenen aan. Vooral de voeten, maar in principe het hele lichaam, moeten eerst wennen aan de nieuwe manier van lopen en de belasting. Daarom kan het in het begin vaker voorkomen dat
- de voetzolen af en toe pijn doen.
- je blaren op je voeten krijgt.
- de huid onder je voeten ruwer wordt – er ontstaat eelt.
- je af en toe krampen in je kuitspieren hebt.
- de nekspieren gespannen raken en je hoofdpijn krijgt.
Laat je hierdoor echter niet afschrikken. De voordelen van op blote voeten lopen wegen in de overgrote meerderheid van de gevallen zwaarder en de genoemde klachten verdwijnen doorgaans snel.
4.2. Langzaam beginnen
Zoals bij alle nieuwe trainingsvormen is het belangrijk om de belasting langzaam op te bouwen. Net zoals je niet zomaar vanuit stilstand honderd kilo zou kunnen tillen, moet je ook niet meteen meerdere kilometers achter elkaar op blote voeten lopen. Zelfs gevorderde hardlopers moeten het rustig aan doen. De pezen, banden en spieren in de voeten hebben tijd nodig om zich aan te passen. In het begin is het voldoende om 15 tot 20 minuten per dag op blote voeten te lopen.
4.3. Begin op zachte ondergronden
Zet je eerste stappen op blote voeten op zachte ondergronden. Bijvoorbeeld op gras of zand. Ook barefootparken zijn een goede plek om op een speelse manier kennis te maken met lopen zonder schoenen. Als je eenmaal gewend bent aan blootsvoets lopen, loop dan ook eens korte stukjes op asfalt en beton, en op oneffen oppervlakken zoals grind. Dit is zinvol om de huid onder je voeten sterker te maken en de spieren te trainen.
4.4. Blootsvoets lopen in je dagelijkse routine integreren
Oefen thuis met blootsvoets lopen. Ook hier kun je dagelijks een half uurtje zonder sokken door het huis lopen. Breid je actieradius beetje bij beetje uit door blootsvoets naar de brievenbus, de garage of het tuinhuisje te lopen.
4.5. Pas op voor glasscherven, stenen en dergelijke
Je voeten zijn niet beschermd als je op blote voeten loopt. Dat betekent dat glasscherven, stenen, spijkers en andere scherpe voorwerpen snel wondjes kunnen veroorzaken. Als je deze niet opmerkt, kan dit gemakkelijk tot infecties leiden. Als je op blote voeten loopt, moet je daarom vanaf het begin goed opletten en de ondergrond goed in de gaten houden.
Na het blootsvoets lopen: bescherming en verzorging van de voetzolen
Op blote voeten lopen is gezond, maar ook een belasting voor de voeten. Je moet ze daarom extra aandacht geven en goed verzorgen als je regelmatig op blote voeten buiten onderweg bent.
- Was je voeten na elke wandeling op blote voeten grondig; hiervoor is bijvoorbeeld een voetbad geschikt.
- Reinig ook je teennagels, bijvoorbeeld met een nagelborstel.
- Controleer je voeten op wondjes en blaren, zodat je deze tijdig kunt behandelen.
- Droog je voeten na het wassen goed af.
- Smeer je voeten daarna in met een vochtinbrengende voetcrème. Voor de zomer zijn er speciale, verkoelende verzorgingsproducten.
Hoe vaak moet je op blote voeten lopen?
Als je tot nu toe zelden of nooit op blote voeten loopt, begin dan rustig aan: 15 tot 20 minuten per dag is voldoende om mee te beginnen. Zo wennen je voeten aan de nieuwe belasting. Loop eerst op zachte ondergronden en daag jezelf en je voeten na verloop van tijd steeds meer uit: loop korte stukjes over asfalt of beton en over stenen en takken.
Na verloop van tijd worden de voetzolen minder gevoelig en wordt de voetspiermassa versterkt. Verleng de tijd dat je op blote voeten loopt beetje bij beetje, zodat je uitkomt op ongeveer een uur per dag – of meer, als het goed voelt en je er geen last van hebt.
Barefootschoenen als alternatief?
Barefootschoenen zijn een goede manier om het gevoel van blootsvoets lopen na te bootsen, zonder het risico te lopen wondjes op te lopen. Het bijzondere aan barefootschoenen of minimalistische schoenen: ze hebben een dunne, buigzame zool en elke teen zit in een apart vakje. Dat betekent dat, in tegenstelling tot bij gewone schoenen, je voetboog niet wordt ondersteund, waardoor je je spieren tijdens het lopen versterkt en de tenen de ruimte hebben om zich te ontplooien.
Het loopgevoel is niet identiek aan echt op blote voeten lopen, maar je profiteert wel van dezelfde voordelen: ook met barefootschoenen kun je je loopstijl en je houding verbeteren, je evenwicht versterken en klachten aan het bewegingsapparaat voorkomen.
Het is belangrijk dat je hoogwaardige barefoot-schoenen draagt die perfect passen. Laat je bij voorkeur professioneel adviseren voordat je dergelijke speciale schoenen aanschaft. En ook met barefoot-schoenen moet je als beginner langzaam wennen aan het nieuwe loopgevoel.
Barefoot joggen voor gevorderden
Barefoot joggen is iets voor gevorderde hardlopers die hun loopstijl willen verbeteren. Want met goed getrainde voeten en een geoptimaliseerde looptechniek loop je efficiënter.
De belasting van de voeten is bij het joggen op blote voeten natuurlijk hoger dan bij het puur op blote voeten lopen. Ook hier geldt: begin langzaam op zachte ondergronden, met maximaal 15 tot 20 minuten per dag, en bouw dit voorzichtig op. Om blessures door glasscherven, scherpe stenen of spijkers te voorkomen – die je tijdens het joggen niet zo gemakkelijk ziet – zweren veel hardlopers bij beschermende barefootschoenen.
Conclusie
Barefoot lopen is een enorme trend en dat is niet voor niets: je voeten regelmatig laten luchten en zonder schoenen lopen heeft veel gezondheidsvoordelen. Barefoot lopen kan de kracht en beweeglijkheid van de voeten versterken, de houding en lichaamsbewustzijn verbeteren, de doorbloeding bevorderen en het immuunsysteem ondersteunen. Bovendien kun je er typische hardloopblessures en knie-, rug- en heupklachten, maar ook voet- en nagelschimmel mee voorkomen.
Het is belangrijk om langzaam aan het blootsvoets lopen te wennen. Vooral in het begin kan de ervaring pijnlijk zijn. Het lichaam, en met name de voeten, moeten eerst wennen aan de ongewone belasting. Dat betekent dat beginners eerst korte afstanden blootsvoets moeten lopen, vooral op zachte ondergronden. Na verloop van tijd kun je ook op harde, oneffen ondergronden lopen en de duur of afstand opvoeren.
Ook blootsvoets joggen is een optie, maar eerder voor gevorderde hardlopers. Wie niet helemaal blootsvoets wil lopen, bijvoorbeeld uit angst voor glasscherven of scherpe stenen, kan blootsvoetschoenen gebruiken. Na het blootsvoets lopen is het raadzaam om je voeten een voetbad te gunnen en ze met een crème te verzorgen.
