SI-gewrichtsblokkade: alles over oorzaken, symptomen en effectieve behandeling
De sacro-iliacale gewrichten verbinden het bovenlichaam met de benen en spelen een centrale rol bij al onze bewegingen. Door blokkades kan de functie van de gewrichten worden beperkt. In ons artikel geven we informatie over de functies van het sacro-iliacale gewricht, lichten we de redenen voor pijn toe en bespreken we de mogelijke oorzaken van een ISG-blokkade.
Bouw aan een sterke rug – eenvoudig en effectief vanuit huis.
Naar de rugoefeningen01 Iliosacraalgewricht: dit zijn de oorzaken van pijn in het ISG
De twee iliosacrale gewrichten (in de volksmond ISG) bevinden zich in het bekkengebied tussen de darmbeenderen, het ilium genaamd, en het heupbeen (sacrum).
Ze vormen de verbinding tussen de bekkenring en de onderrug. Daar worden de ISG stevig bij elkaar gehouden door banden en spieren, om tijdens het lopen het gewicht tussen de romp en de benen op te vangen en bij het tillen en dragen van voorwerpen de daardoor ontstane druk door te geven aan de benen.
Als er in het ISG een blokkade optreedt, verschuiven de gewrichtsoppervlakken van het heiligbeen en het darmbeen. Omdat de kraakbeenoppervlakken van botten en gewrichten nu bij elke beweging onbeschermd tegen elkaar schuren, zijn pijn en aanzienlijke bewegingsbeperkingen het gevolg, wat de levenskwaliteit van de getroffenen sterk kan beïnvloeden. Dit soort klachten noemen deskundigen het ISG-syndroom.
Kenmerkend zijn stekende of drukkende pijnen in de onderrug, net boven de bilspieren, die kunnen uitstralen naar de lies of de billen.
Hulpmiddelen tegen een ISG-blokkade
02 ISG-blokkade: oorzaken
De oorzaken van ISG-blokkades zijn divers. We zetten enkele mogelijke oorzaken op een rijtje:
Valpartijen of trauma's
Sportblessures, valpartijen of ongevallen kunnen leiden tot trauma's in het ISG en zo disfuncties en blokkades veroorzaken. Maar ook ogenschijnlijk onschuldige gebeurtenissen in het dagelijks leven, zoals het wegglijden van de voet van de fietspedalen tijdens het trappen en de daaruit voortvloeiende misstap, kunnen ertoe leiden dat het iliosacrale gewricht blokkeert.
Spieronevenwichtigheid
Als er spieronevenwichtigheden optreden in het gebied van het bekken of de heup, kan ook het evenwicht van het ISG verstoord raken. Dit is vaak het geval bij te zwakke of te sterk ontwikkelde bovenbeen- of bilspieren. Als deze spieren door middel van een individueel aangepaste training in evenwicht worden gebracht, kan dit ook ISG-blokkades oplossen en voorkomen.
Degeneratieve veranderingen
Ook slijtageverschijnselen in het gewricht of artrose kunnen de typische SI-gewrichtspijn veroorzaken. Artrose leidt tot ontstekingen en verstijving van het gewricht.
Ontstekingsziekten
Pijn en blokkades in het SI-gewricht worden vaak ook veroorzaakt door ontstekingen. Typische voorbeelden hiervan zijn reumatische aandoeningen zoals de ziekte van Bechterew, de ziekte van Reiter of psoriasisartritis.
Verkeerde zithouding
Disfuncties in het SI-gewricht kunnen ook ontstaan wanneer mensen veel en vaak achter een bureau zitten en daardoor last hebben van houdingsproblemen.
Veelvoorkomende verkeerde belasting
Of het nu tijdens het sporten is of in het dagelijks leven: voortdurende verkeerde belasting door eenzijdige training of aangeleerde verkeerde bewegingspatronen kunnen eveneens leiden tot problemen in het sacro-iliacale gewricht
Zwangerschap
Ook al zijn de sacro-iliacale gewrichten in principe slechts minimaal beweeglijk: tijdens een zwangerschap verliezen de banden van het bekken door hormonale veranderingen en de groei van de foetus geleidelijk aan hun elasticiteit. Hoewel dit het risico op een ISG-blokkade vergroot, zijn er goede redenen voor dit proces. Tijdens de bevalling zorgt dit er namelijk voor dat de schaambeenverbinding van de bevallende vrouw zich uitrekt en het bekken zich verwijdt. Alleen zo is er tijdens de bevalling voldoende ruimte voor het hoofdje van de baby. Deze beweging wordt alleen mogelijk gemaakt door de bovengenoemde hormonen, waardoor de banden in het bekken soepeler worden.
03 ISG-blokkade: dit zijn de symptomen
Een ISG-blokkade treedt op wanneer het heiligbeen-bekkengewricht beperkt beweegbaar is of geblokkeerd is. De belangrijkste symptomen zijn pijn die op verschillende plaatsen in het lichaam kan optreden, maar ook bewegingsbeperkingen of gevoelsstoornissen:
- Pijn in de onderrug: De pijn is vaak voelbaar boven de billen en kan aan één kant of aan beide kanten optreden.
- Pijn in de billen: De pijn kan uitstralen naar de billen, de heupen en de benen en een diepe, drukkende pijn veroorzaken. Door veranderingen in de lichaamshouding kan de pijn zelfs tot in de knieën uitstralen.
- Pijn bij het zitten of staan: De pijn verergert vaak bij mensen die langere tijd in dezelfde zittende of staande houding blijven.
- Pijn bij het lopen: Vooral bij het lopen of het nemen van obstakels kan de pijn toenemen.
- Beperkte beweeglijkheid: Symptomen van een SI-gewrichtsblokkade zijn ook bewegingsbeperkingen. Dit geldt met name bij bewegingen waarbij het heupgewricht of het SI-gewricht wordt belast.
- Stijfheid: Vooral ’s ochtends na het ontwaken of na langere tijd van inactiviteit kan het ischiosacraalgewricht stijf aanvoelen.
- Uitstralende pijn: De pijn kan uitstralen naar de liesstreek en de dijen, maar ook langs het been naar beneden trekken.
- Gevoelloosheid of tintelingen: In zeldzame gevallen kan er sprake zijn van gevoelloosheid of tintelingen in de dijen of benen.
- Pijn bij het bukken of tillen: Het bukken of het tillen van zware voorwerpen kan de pijn verergeren.
Als er al sprake is van chronische instabiliteit van één of beide sacro-iliacale gewrichten, kunnen er bij het opstaan soms zelfs krakende geluiden optreden. Vaak hebben patiënten ook het gevoel dat er iets in de heup vastzit of dat hun been wegknikt.
Alle bovengenoemde symptomen kunnen vaak niet meteen aan het sacro-iliacale gewricht worden toegeschreven. Ook tussenwervelschijfproblemen, spierverrekkingen, lumbago, ischiasklachten of heupproblemen kunnen hiervan de oorzaak zijn. Bij een SI-gewrichtsblokkade zijn echter doorgaans geen zenuwen of zenuwwortels aangetast, zodat er normaal gesproken geen gevoelsstoornissen optreden.
Patiënten met aanhoudende of hevige pijn moeten altijd een specialist raadplegen. Om vast te stellen of het ISG de oorzaak van de klachten is, zal de specialist tijdens het lichamelijk onderzoek niet alleen de lichaamshouding in ogenschouw nemen, maar ook verschillende tests uitvoeren. De gewrichtsspleet tussen het heiligbeen en het darmbeen is goed te palperen en bij verschillende bewegingen (bijvoorbeeld bij vooroverbuigen, in buikligging en/of rugligging) kunnen de positie en de beweeglijkheid van het SI-gewricht goed worden geobserveerd.
Röntgenonderzoeken van het bekken, de heup en de lumbale wervelkolom, evenals MRI- en CT-scans, kunnen de diagnose bevestigen en andere mogelijke aandoeningen zoals artrose, wervelfracturen of een hernia uitsluiten. Reumatische aandoeningen worden vastgesteld aan de hand van een bloedonderzoek.
04 SI-gewrichtsblokkade opheffen
Over het algemeen is een ISG-blokkade goed te behandelen. Bij aanhoudende pijn en klachten moeten patiënten daarom zo snel mogelijk een specialist raadplegen om met de juiste therapie te beginnen.
Er zijn heel verschillende benaderingen mogelijk om een ISG-blokkade op te heffen. Om de functie van het gewricht te herstellen, is vaak een combinatie van meerdere benaderingen nodig.
Tot de gangbare methoden die een ISG-blokkade kunnen verhelpen, behoren:
Manuele therapie
Fysiotherapeuten of chiropractors kunnen met behulp van speciale handgrepen korte, krachtige impulsen op het SI-gewricht uitoefenen, waardoor het weer op zijn plaats komt. Deze methode is vooral effectief als de klachten nog maar kort bestaan en de blokkade voor het eerst is opgetreden. Er moet echter rekening mee worden gehouden dat deze therapie het probleem weliswaar op korte termijn oplost, maar de oorzaak niet aanpakt. Als de blokkade namelijk is veroorzaakt door spieronevenwichtigheden in het lichaam, moeten patiënten naast de manuele therapie ook hun spieren trainen met gerichte versterkende oefeningen.
Fysiotherapie
Naast manuele therapie kunnen in het kader van fysiotherapie ook versterkende en rekoefeningen de spieren rondom het SI-gewricht versterken. De nadruk moet daarbij vooral liggen op de romp- en bekkenstabiliserende spieren in de rug, billen, buik en heupen, om een nieuwe SI-gewrichtsblokkade te voorkomen.
Warmtetherapie
Het toepassen van warmte in het gebied van het sacro-iliacale gewricht kan de spieren ontspannen. Warmte wordt als aangenaam ervaren.
Houdingstraining
Vaak is een verkeerde lichaamshouding tijdens het lopen, zitten of staan de oorzaak van klachten in het sacro-iliacale gewricht. In deze gevallen is het belangrijk dat de betrokkenen houdingstraining krijgen met praktische aanwijzingen over hoe ze hun rug in het dagelijks leven kunnen ontlasten.
Beweging
Bedrust wordt bij een ISG-blokkade niet aanbevolen, integendeel, het wordt juist afgeraden. Als de pijn te hevig is, kunnen patiënten deze in eerste instantie met medicijnen behandelen. Idealiter mobiliseren ze het sacro-iliacale gewricht door middel van lichte beweging en zachte rekoefeningen om de spieren te ontspannen en de doorbloeding te bevorderen. Vraag hiervoor het beste advies en informatie aan uw arts of fysiotherapeut.
Geschikte pijnbestrijding
Pijnstillers of ontstekingsremmende medicijnen kunnen acute klachten verlichten en ervoor zorgen dat patiënten zich door de pijn niet nog meer verkrampen en een beschermende houding aannemen.
05 Duur van een ISG-blokkade
De duur van een ISG-blokkade en hoe lang iemand hierdoor ziek is, hangt af van verschillende factoren. Hiertoe behoren onder andere de oorzaak en de ernst van de blokkade. Als er namelijk structurele veranderingen in het lichaam aanwezig zijn, duren de behandeling en het herstel langer dan wanneer de blokkade alleen door spierverrekking werd veroorzaakt.
Ook de aard van de behandeling kan de duur van de blokkade beïnvloeden. Afhankelijk van de toegepaste behandelingsvormen kan dit verschillende tijdsduur in beslag nemen. Daarbij speelt ook mee dat de behandeling continu plaatsvindt om de duur van de blokkade te verkorten. Elk lichaam reageert anders op een behandeling. Daarom kan het bij mensen die met dezelfde methode worden behandeld, ook tot verschillen in de snelheid van het succes leiden.
Factoren zoals levensstijl, stressniveau, algemene gezondheid en de mate waarin aanbevelingen van artsen, fysiotherapeuten en dergelijke worden opgevolgd, spelen eveneens een rol bij de duur van de SI-gewrichtsblokkade.
Als er slechts sprake is van een lichte ISG-blokkade, kan deze meestal binnen enkele weken worden verholpen. Bij complexere gevallen kan het soms wel een paar maanden duren voordat de betrokkenen weer pijnvrij zijn en hun volledige bewegingsvrijheid hebben teruggekregen.
06 Wat helpt beter bij een ISG-blokkade: beweging of rust?
Hoewel veel patiënten bang zijn dat de pijn door beweging zelfs nog erger wordt, raden deskundigen juist beweging aan. Bij (te lange) inactiviteit kan de spiermassa namelijk verzwakken en kan de stijfheid in het gewricht toenemen. In het ergste geval leidt dit tot een chronische ISG-blokkade. Lichte beweging kan daarom nuttig zijn om de spieren los te maken, de doorbloeding te bevorderen en de beweeglijkheid van het sacro-iliacale gewricht te verbeteren. Zachte rekoefeningen en gerichte oefeningen dragen ertoe bij de spieren rondom het gewricht te ontspannen en eventuele verhardingen te verhelpen. In veel gevallen kan beweging er zelfs toe bijdragen dat het sacro-iliacale gewricht weer in zijn normale positie komt.
In acute fasen en wanneer de pijn zeer hevig is, kan pijnbestrijding met ontstekingsremmende middelen in eerste instantie verlichting bieden.
Bij een ISG-blokkade is ook de juiste houding tijdens het liggen of slapen belangrijk. Een verkeerde lig- of slaaphouding kan het aangetaste gewricht namelijk nog meer belasten en de klachten zo verergeren. Als ideale houding bij een ISG-blokkade raden deskundigen de rugligging met een plat kussen aan. In tegenstelling tot de zijligging wordt het gewricht hierdoor niet eenzijdig belast.
ISG-blokkade verhelpen
10 effectieve oefeningen
07 Heeft een ISG-blokkade invloed op de spijsvertering?
Een ISG-blokkade op zich heeft doorgaans geen directe invloed op de spijsvertering. Het ischiosacrale gewricht bevindt zich namelijk in het gebied van de onderrug en het bekken en is voornamelijk verantwoordelijk voor de stabiliteit en beweeglijkheid van de wervelkolom. Er is geen direct verband met het spijsverteringsstelsel.
Belangrijker in dit verband is echter dat rekening wordt gehouden met de indirecte effecten die een ISG-blokkade op het lichaam kan hebben. Als deze leidt tot spierspanningen, pijn en beperkte beweeglijkheid, kan dit tot gevolg hebben dat de betrokkenen minder actief zijn. Dit heeft op zijn beurt bij sommige mensen invloed op de algemene gezondheid, het welzijn en mogelijk ook op de spijsvertering
Belangrijk: spijsverteringsproblemen worden doorgaans beïnvloed door tal van andere factoren die niets te maken hebben met een SI-gewrichtsblokkade. Hiertoe behoren bijvoorbeeld eetgewoonten, stress en de individuele gezondheidstoestand. Deze factoren moeten daarom altijd naast de SI-gewrichtsblokkade worden onderzocht.
08 Is er een verband tussen een SI-gewrichtsblokkade en blaasproblemen?
Bij sommige patiënten kan de ISG-blokkade leiden tot blaasproblemen in de vorm van een verhoogde drang om te plassen of moeite bij het plassen.
De reden hiervoor is waarschijnlijk dat de blokkade spanning veroorzaakt in de spieren rondom het bekken en de bekkenbodem. Dit kan op zijn beurt leiden tot een verstoring van de normale werking van deze spieren, omdat de bekkenbodem een cruciale rol speelt bij de controle van de blaas- en darmfuncties.
Een ISG-blokkade gaat echter niet altijd gepaard met blaasproblemen, aangezien ook andere factoren een rol kunnen spelen. Denk bijvoorbeeld aan de individuele anatomie, de algemene spierconditie of de voorgeschiedenis met betrekking tot blessures en ziekten.
09 Kan een SI-gewrichtsblokkade psychische oorzaken hebben?
Psychische belasting, zoals angsten of stress, kan het risico op het ontstaan van rugpijn vergroten. Door de voortdurende innerlijke spanning spannen veel mensen namelijk onbewust ook hun spieren aan, waardoor de doorbloeding in de betreffende gebieden verslechtert. Op de lange termijn kan dit leiden tot pijn waarvan de oorzaak vaak helemaal niet bekend is.
Dat met name ook een ISG-blokkade aan psychische oorzaken kan worden toegeschreven, is tot nu toe nog niet met zekerheid vastgesteld. Als er echter sprake is van sterke spanningen rondom het sacro-iliacale gewricht, kunnen deze het ontstaan van een blokkade in ieder geval bevorderen en moet hiermee bij de therapie rekening worden gehouden.
Het aanleren van strategieën voor stressbeheersing en het op de juiste manier omgaan met emotionele belasting kunnen de spanningen eveneens verminderen.
10 Conclusie
Een SI-gewrichtsblokkade kan weliswaar zeer pijnlijk zijn en de bewegingsvrijheid van patiënten sterk beperken, maar heeft in de meeste gevallen met de juiste behandeling een positieve prognose. Het proces duurt langer als de SI-gewrichtsblokkade al chronisch is geworden. Een SI-gewrichtsblokkade moet daarom idealiter snel worden gediagnosticeerd en behandeld. Pijnstillers kunnen in acute gevallen de behandeling in het begin ondersteunen, om te voorkomen dat patiënten door de pijn een beschermende houding aannemen, en om de levenskwaliteit van de patiënten te verbeteren. Het doel moet echter zijn om te langdurige bedrust te vermijden en zo snel mogelijk weer (licht) te gaan bewegen. Bijvoorbeeld door middel van gematigde mobilisatie- en rekoefeningen. Versterkende oefeningen voor de romp- en bekkenstabiliserende spieren voorkomen een nieuwe ISG-blokkade. Voor zover de oorzaken bekend zijn, letten patiënten er idealiter op om een nieuwe blokkade te voorkomen. Bijvoorbeeld door regelmatige rompversterkende training, rekoefeningen of het corrigeren van aangeleerde verkeerde houdingen bij het zitten of lopen.
