Snurken: waar het vandaan komt en hoe je er vanaf komt

Volgens de definitie gaat het bij snurken om ademhalingsgeluiden die ontstaan door de trilling van de zachte weefsels in de bovenste luchtwegen. De medische term hiervoor is rhonchopathie. Mannen snurken vaker dan vrouwen, en naarmate men ouder wordt, neemt de kans toe dat men ’s nachts luidruchtig ademt.

In principe wordt rhonchopathie niet als een ziekte beschouwd, omdat snurken in de meeste gevallen geen gezondheidsrisico vormt. Het is in de eerste plaats geluidsoverlast voor de partner.

Het kan echter gevaarlijk worden als er 's nachts ademhalingsonderbrekingen bijkomen. De zogenaamde obstructieve slaapapneu (OSA) is een slaapgerelateerde ademhalingsstoornis waarbij de ademhaling herhaaldelijk langer dan tien seconden stilvalt. Hierdoor krijgt het lichaam onvoldoende zuurstof, slaat de hersenen alarm en word je wakker.

Sommige mensen schrikken wakker en hebben het gevoel te stikken. Maar zelfs als je het wakker worden helemaal niet bewust opmerkt, wordt je slaap door de apneu steeds weer verstoord. Het zuurstoftekort kan op de lange termijn de bloedvaten beschadigen. Mogelijke gevolgen, naast een verminderde levenskwaliteit, zijn diabetes, hart- en vaatziekten, een hartaanval, een beroerte of depressies.

De volgende symptomen kunnen bij snurken wijzen op slaapapneu:

• Slaapstoornissen
• Problemen met doorslapen
• een droge keel in de ochtend
• moe wakker worden
• De hele dag door vermoeidheid
• Concentratieproblemen
• nachtelijk zweten
• vaak moeten plassen
• Duizeligheid
• Hartritmestoornissen
• Hoofdpijn
• Angststoornissen
• depressies

Als je alleen woont, weet je misschien helemaal niet dat je snurkt. In een relatie is het meestal de partner die zich laat horen met een geïrriteerde elleboogstoot als je het inslapen onmogelijk maakt door je luide geluiden.

Naast de gevolgen voor de gezondheid heeft snurken vooral invloed op de relatie. Meestal lijden partners er meer onder dan degenen die er zelf last van hebben, omdat zij hun rustgevende slaap worden ontnomen. Wie regelmatig snurkt, zou alleen al voor de vrede in huis de oorzaken moeten achterhalen en er iets aan moeten doen.

Snurken ontstaat wanneer de bovenste luchtwegen vernauwen en de keelspieren verslappen. Tijdens de slaapfase ontspannen de spieren in het hele lichaam, met uitzondering van de tong, de keel en het zachte gehemelte. Om ook tijdens de diepe slaap ongehinderd te kunnen ademen, blijven de keelspieren normaal gesproken licht aangespannen.

Als echter ook de tongbasis zich ontspant, schuift deze bij het slapen op de rug naar achteren en vernauwt de luchtwegen. De mond gaat open, de ademhalingsdruk neemt toe en zorgt ervoor dat het zachte gehemelte, het harde gehemelte en de tong gaan trillen. Dit proces ervaren we als gezaag, gegrom, gekraak of geratel.

Van een ongezonde levensstijl tot anatomische bijzonderheden: er zijn veel verschillende redenen waarom sommige mensen ’s nachts luide geluiden maken.

De meest voorkomende oorzaken van snurken zijn:

• Alcoholgebruik
• Roken
• Overgewicht
• Medicijnen
• Verkoudheid
• Hooikoorts
• chronische sinusitis
• scheve neusscheiding
• vergrote keelamandel
• verlengd huigje
• grote tong
• vergroot gehemelte
• vernauwde kaak
• scheve tanden
• neuspoliepen

Alcohol, slaapmiddelen en antihistaminica bevorderen bijvoorbeeld de ontspanning van de spieren, dus ook die van de keel. Daarom snurken veel mensen slechts af en toe na een gezellig feestje, wat geen reden tot bezorgdheid is, zolang alcoholgebruik geen dagelijks ritueel is. Ook snurken tijdens een aandoening van de bovenste luchtwegen is slechts tijdelijk en verdwijnt meestal zodra de verkoudheid afneemt.

Er is trouwens een reden waarom mannen vaker snurken dan vrouwen: de vrouwelijke hormonen voorkomen dat de spieren in de keelholte verslappen. Aangezien het oestrogeengehalte tijdens de menopauze daalt en de vetstofwisseling verandert, beginnen ook vrouwen met het ouder worden te snurken. Bij kinderen zijn neuspoliepen of vergrote amandelen de meest voorkomende oorzaken.

Het ligt echter anders wanneer een scheef neusscheidingswand de ademhaling blijvend bemoeilijkt of andere anatomische oorzaken de keelholte vernauwen. Dan kan het snurken een blijvend probleem worden.

Wat je wel moet doen

• Licht avondeten: Een zwaar avondeten belast de maag en vermindert de slaapkwaliteit. Een lichte maaltijd met gestoomde groenten en vis kan snurken daarentegen voorkomen. Het lichaam is ’s nachts dan niet meer bezig met de spijsvertering, maar kan zich volledig concentreren op het herstel.
• Neusspray met zeezout: Als de neusslijmvliezen opgezwollen zijn door een allergie of verkoudheid, is een neusspray met zeezout een beproefd huismiddeltje tegen snurken. In tegenstelling tot andere decongestieve neussprays kan zeezout gedurende een langere periode worden gebruikt zonder dat er een afhankelijkheid van de neusspray ontstaat.
• Slaaphouding veranderen: Wat je verder tegen het snurken kunt doen, is je slaaphouding veranderen. Als je altijd alleen op je rug snurkt, wen jezelf dan aan om op je zij te slapen. Als alternatief kun je je bovenlichaam ook hoger leggen met een wigkussen.

• Slaaphygiëne: Het bed en de slaapkamer zijn jouw rustplekken, en zo moet je ze ook inrichten. De kamer moet koel, schoon, goed geventileerd, rustig en donker zijn. Zet je mobiele telefoon en tv uit de slaapkamer en maak er een gewoonte van om op vaste tijden te gaan slapen.
• Spieren trainen: De keel- en gehemeltespieren kun je trainen door te zingen, gerichte spraakoefeningen te doen of een blaasinstrument te bespelen. Dit helpt tegen snurken doordat de zachte weefsels worden aangespannen.
• Mouth Taping: Dit is een methode waarbij je een speciale tape over je mond plakt om het ademen door de neus te bevorderen. Er wordt beweerd dat deze techniek je snurken kan verminderen door het ademen door de mond te voorkomen. Benieuwd geworden? Lees alles over Mouth Taping in ons uitgebreide artikel!

Don’ts

• Alcohol ’s avonds: Door geen alcohol te drinken kun je snurken voorkomen, want alcoholgebruik beïnvloedt de slaapkwaliteit. Vooral een glas wijn of een biertje na het werk vlak voor het slapengaan is ongunstig. Om ermee te stoppen, kun je het beste een tijdje helemaal geen alcohol drinken. Daarna zijn wijn en bier in kleine hoeveelheden toegestaan, maar uiterlijk 2-3 uur voor het slapengaan.
• Roken: Nicotinegebruik heeft een negatieve invloed op veel lichaamsfuncties. Bovendien zorgt roken ervoor dat de slijmvliezen opzwellen, waardoor de luchtwegen vernauwen.

• Overgewicht: Overgewicht is een van de meest voorkomende oorzaken van regelmatig snurken en slaapapneu. Daarom kan soms al een paar kilo afvallen helpen tegen het snurken.
• Slaapmiddelen: Probeer je slaapstoornissen op natuurlijke wijze te behandelen. Slaapmiddelen bevorderen weliswaar de ontspanning, maar ook die van de keelspieren. Gebruik geen medicijnen en kies liever voor huismiddeltjes zoals lavendel of hop in de vorm van geurolie of kruidenthee, veel beweging in de frisse lucht en gezonde voeding.

In de meeste gevallen is snurken onschadelijk en hoeft het niet per se behandeld te worden. De frequentie en intensiteit van de geluiden zijn bepalend. Snurken kan namelijk een zware beproeving zijn voor de relatie en bij slaapapneu tot gezondheidsproblemen leiden. Om de psychische belasting en de gevolgen voor de eigen gezondheid te verminderen, is een behandeling van het snurken zeker zinvol.

Het eerste aanspreekpunt is een KNO-arts. Tijdens het onderzoek wordt gezocht naar anatomische oorzaken en andere factoren die het snurken veroorzaken. De arts stelt je specifieke vragen over je slaap- en snurkgedrag, die soms alleen je partner kan beantwoorden. Daarom levert een gezamenlijk bezoek aan de arts meestal belangrijke informatie op voor de verdere behandeling. Met een draagbaar meetapparaat worden eventueel je ademhaling en hartslag 's nachts geregistreerd en vervolgens geëvalueerd. Afhankelijk van de diagnose zijn er verschillende behandelingsmogelijkheden:

• Onderkaaksbeugel: Met behulp van een onderkaakprotrusiebeugel wordt de keelholte vergroot. Je plaatst de kunststof tandbeugel ’s avonds, wanneer je in bed ligt, zodat deze de onderkaak ’s nachts lichtjes naar voren duwt en daardoor de keelholte verwijdt.
• Neusverwijder: De neusverwijder, ook wel neusdilatator genoemd, helpt de neusopening te vergroten wanneer de ademhaling door de neus beperkt is. Voordat je naar bed gaat, steek je het kunststof beugeltje in je neusgaten, waarna je vrij kunt ademen.
• Slaapvest: Speciale slaapvesten voorkomen dat je vanuit de zijligging op je rug draait. Ze ondersteunen de gewenning aan een andere slaaphouding.
• Ademhalingsapparaat: Bij ernstige slaapapneu heeft de CPAP-therapie zijn nut bewezen. CPAP staat voor ‘continuous positive airway pressure’, wat betekent dat via een ademhalingsapparaat continu lucht met een lichte overdruk in de luchtwegen wordt gepompt.

Snurken moet absoluut worden behandeld als het gepaard gaat met regelmatige slaapapneu. Als de ademhaling tijdens de slaap herhaaldelijk enkele seconden stilvalt, heeft dat op de lange termijn gevolgen voor de gezondheid. Voor de diagnose wordt je slaapgedrag in een slaaplaboratorium geobserveerd en worden verschillende waarden zoals bloeddruk, hartslag, hersenactiviteit en zuurstofsaturatie in het bloed gemeten.

Voor degenen die er last van hebben, en vooral voor hun partners, is bijna elk middel tegen snurken goed genoeg. Daarom hebben veel creatieve geesten al naar oplossingen gezocht om het snurkprobleem op te lossen. Op de markt zijn er bijvoorbeeld

• neuspleisters
• neusklemmen
• anti-snurkbandjes
• mondstrips
• snurkringen
• Anti-snurkkussens
• Snurk-apps

Ze zijn bijvoorbeeld bedoeld om de neusademhaling te verbeteren of te voorkomen dat de mond tijdens de slaap openvalt. Bij sommige mensen hebben dergelijke hulpmiddelen zeker een positief effect, maar er is geen garantie. Voordat je een van deze middelen uitprobeert, moet je in ieder geval de oorzaken door een arts laten onderzoeken. Want bij vergrote keelamandelen zal een neuspleister zeker geen succes opleveren.

Er zijn weliswaar medicijnen tegen snurken verkrijgbaar, maar deze worden niet per se aanbevolen. Vaak gaan ze gepaard met bijwerkingen die meer kwaad dan goed doen en het snurken niet betrouwbaar voorkomen.