Spierscheur: oorzaken, symptomen, behandeling

Een spiervezel scheur, bij diepere scheuren ook wel spierbundelscheur genoemd, behoort tot de meest voorkomende sportblessures en ontstaat vooral door abrupte bewegingen. De prognose voor het genezingsproces is goed, maar getroffenen moeten na de acute fase actief worden om de spier tijdens het genezingsproces te ondersteunen. In ons artikel kom je alles te weten over symptomen, diagnose, behandeling en preventie.

Spieren bestaan uit afzonderlijke spiervezels, die op hun beurt vezelbundels vormen, waaruit strengen en een volledige spier ontstaan. Als de spier overbelast raakt, raken de spiervezels eerst overstrekt (spierverrekking), maar bij zwaardere belasting kunnen ze ook scheuren. Meestal gebeurt dit op de overgang tussen spier en pees. Niet alleen spiercellen, maar vaak ook bloedvaten, zenuwvezels of bindweefsel kunnen door de scheur beschadigd raken.

De blessure treedt meestal plotseling op en gaat gepaard met hevige pijn. Bij ongeveer 90 procent van de mensen zijn de spieren aan de achterkant van de dij (de zogenaamde hamstrings) getroffen door een spiervezel scheur, gevolgd door de spieren van de kuit. De oorzaak is met name het beoefenen van sporten met snelle bewegingen, zoals voetbal, tennis, handbal, rugby, skiën of atletiek.

Scheuren in spiervezels variëren in ernst: van lichte verrekkingen, waarbij slechts enkele vezels zijn aangetast, tot ernstigere scheuren die de gehele spier betreffen. Een dergelijke scheur leidt tot een verminderde functie van de spier en vereist, afhankelijk van de ernst, een passende behandeling en revalidatie.

Het herstel van een spierscheur duurt weliswaar enkele weken, maar doorgaans geneest de blessure vanzelf en zonder gevolgen. Getroffenen moeten ongeveer twee tot acht weken een sportpauze inlassen.

Spierscheuren ontstaan meestal door een plotselinge, ongewone belasting van de spier. Typische oorzaken zijn explosieve loop- en draaibewegingen, zoals sprints, sprongen of abrupte richtingsveranderingen. Vooral sporters die hun spieren onvoldoende opwarmen of overbelasten, lopen een verhoogd risico . Onvoldoende stretchen voor de training kan het risico eveneens verhogen.

Daarnaast kunnen ook factoren zoals spiervermoeidheid, onvoldoende herstel, infecties, kou, een tekort aan voedingsstoffen of spieronevenwichtigheden het risico op een spierscheur vergroten. Als de betrokkene eerder al spierblessures of verstuikingen heeft opgelopen, neemt het risico op een spierscheur eveneens toe. Ook de leeftijd speelt een rol, aangezien de elasticiteit van de spieren met het ouder worden afneemt en het risico op blessures daardoor toeneemt.

Een spiervezel scheur uit zich door plotselinge, stekende pijn, zoals naaldprikken in de aangetaste spier. Vaak is er een 'knal' of 'plop' te voelen en te horen, gevolgd door een intense pijn die elke verdere beweging vrijwel onmogelijk maakt. In veel gevallen treedt er zwelling, een deuk of verharding van de spier op, soms ook blauwe plekken (hematomen).

De diagnose van een spierscheur wordt doorgaans gesteld aan de hand van een anamnese en een lichamelijk onderzoek, waarbij de arts de aangetaste spier controleert op pijngevoeligheid en functionele beperkingen. Artsen herkennen de blessure doorgaans aan de hand van de voor deze aandoening typische symptomen. Het lichamelijk onderzoek geeft uitsluitsel over de vraag of er sprake is van zwelling of een weefselbreuk, wat een aanwijzing kan zijn voor een scheur in de gehele spier.

Door middel van een echografie zijn zwellingen en scheuren in de spier normaal gesproken duidelijk zichtbaar. In sommige gevallen kan een echografie of een MRI zinvol zijn om de omvang van de blessure nauwkeurig vast te stellen.

De behandeling van een spierscheur hangt af van de ernst van de blessure. In de meeste gevallen volstaat een conservatieve behandeling. Deze bestaat uit rust, koeling, compressie en het hoog houden van het lichaamsdeel. Pijnstillers of ontstekingsremmende medicijnen kunnen de symptomen helpen verlichten. Deze mogen echter maximaal een week worden ingenomen. Voor de behandeling van een spiervezel scheur worden ook bandages of taping gebruikt, waarbij een elastische tape (Kinesio-tape) de spanning op de spier moet verminderen.

Na de scheur in de spiervezel vormt zich tijdens het genezingsproces littekenweefsel op de plek van de blessure. Er groeien nieuwe bloedvaten in het getroffen gebied, waardoor de spier zich herstelt. Door voldoende rust te nemen kunnen patiënten dit genezingsproces ondersteunen, aangezien spiercontracties het weefsel voortijdig kunnen scheuren als de spier te vroeg wordt belast.

Na de acute fase beginnen patiënten doorgaans met fysiotherapie om de spieren weer op te bouwen en de beweeglijkheid te bevorderen. In zeldzame gevallen, bij bijzonder ernstige scheuren, kan een operatieve behandeling nodig zijn om de spier te hechten en de volledige functionaliteit te herstellen.

Een spierscheur moet altijd serieus worden genomen. Als de pijn na enkele dagen niet afneemt of zelfs verergert, of als er sprake is van duidelijke zwellingen, blauwe plekken of een aanzienlijke beperking van de beweeglijkheid, is een bezoek aan een orthopeed raadzaam.

Een bezoek aan de arts is ook belangrijk als er na een spierscheur herhaaldelijk soortgelijke blessures optreden, aangezien dit kan wijzen op een onderliggend probleem dat een speciale behandeling vereist.

Al met al is het belangrijk om naar je eigen lichaam te luisteren en bij een vermoeden van een spierscheur professionele hulp in te roepen, om langdurige schade te voorkomen en een snelle terugkeer naar normale activiteiten te garanderen.

Revalidatie na een spierscheur is cruciaal voor het herstel van de volledige functionaliteit van de spier. Fysiotherapie speelt hierbij een centrale rol, omdat deze specifiek is afgestemd op de behoeften van de patiënt en het genezingsproces bevordert door middel van technieken zoals massage en gerichte oefeningen. Het begint met lichte rekoefeningen en mobilisatieoefeningen om de beweeglijkheid te bevorderen zonder de spier te overbelasten.

In een later stadium worden versterkende oefeningen geïntroduceerd om de spieropbouw te ondersteunen. Belangrijk: patiënten moeten de oefeningen stapsgewijs opbouwen en afstemmen op het genezingsproces. Te vroege en te intensieve training kan namelijk het risico op nieuwe blessures vergroten.

Zodra de acute fase voorbij is, nemen patiënten idealiter fasciatraining op in hun behandelplan, omdat bij een spiervezel scheur verkleving van de fascia kan optreden. Bij BLACKROLL vind je geschikte fascia-rol-oefeningen voor de benen.

Een spierscheur kan bij onjuiste behandeling tot complicaties leiden. Hiertoe behoren chronische pijn of een blijvende zwakte van de betreffende spier. Om dit te voorkomen, moeten patiënten het genezingsproces niet overhaasten en zich strikt houden aan de aanbevolen revalidatiemethode.

Herhaalde spierscheuren komen vaak voor, vooral wanneer de spieren onvoldoende zijn versterkt of de belasting te vroeg wordt hervat. Het bewegings- en sportprogramma na de blessure moet daarom altijd worden besproken met de behandelende arts en fysiotherapeut om het risico op complicaties tot een minimum te beperken.

Naast de klassieke maatregelen zoals koelen en rust nemen, dragen ook andere maatregelen bij aan pijnverlichting bij een spierscheur:

• Zachte rekoefeningen: Na de acute fase kunnen zachte rekoefeningen helpen om de doorbloeding te bevorderen en het genezingsproces te versnellen.

• Warmtebehandelingen: Na de eerste dagen helpt warmte om de spieren te ontspannen en de pijn te verlichten.

• Massage: Lichte massages kunnen de doorbloeding bevorderen en spierspanningen verlichten.

• Pijnstillers: In overleg met de arts kunnen patiënten pijnstillende en ontstekingsremmende medicijnen innemen.

Om spierscheuren te voorkomen, moeten sportersnatuurlijk regelmatig opwarmen en stretchen vóór elke sportactiviteit in hun trainingsschema opnemen. Een goed opgewarmde spier is immers elastischer en beter bestand tegen plotselinge belasting.

Ook een evenwichtige spierversterking en -rekking, om onevenwichtigheden te voorkomen, is belangrijk. Hierbij speelt gerichte krachttraining een grote rol. Daarnaast is het belangrijk om naar de signalen van het eigen lichaam te luisteren en bij vermoeidheid of overbelasting tijdig pauzes in te lassen.

Een gezonde voeding en voldoende vochtinname ondersteunen de spiergezondheid bovendien.