Blessures bij voetbal: oorzaken, behandeling en preventie

Voetbal is een contactsport en behoort daarmee tot de sporten met de hoogste kans op blessures. Niet alleen het aantal, maar ook de verscheidenheid aan blessures is groot. Maar waarom is het risico op blessures bij voetbal zo groot? Hoe behandel je veelvoorkomende blessures op een duurzame manier – en wat kun je preventief doen voor je gezondheid?

De meest voorkomende voetbalblessures in één oogopslag

Een groot deel van de typische blessures in het voetbal betreft vooral de onderste ledematen. Spier-, knie- en enkelblessures behoren hier zeker tot de meest voorkomende diagnoses. Er zijn echter ook talrijke blessures in het gezicht en aan het hoofd, wat gezien de vele luchtduels geen verrassing is.

Eerste stappen na een blessure

De afgelopen jaren zijn er verschillende behandelingsprotocollen voor weke delenblessures geweest met de acroniemen ICE, RICE, PECH of POLICE. De meest recente en moderne aanpak is echter PEACE & LOVE. Deze evidence-based aanpak van de nabehandeling omvat zowel de acute fase als de dagen daarna. PEACE staat voor de acute fase en betekent Protection, Elevation, Avoid Anti Inflammatory, Compression en Education. Protection houdt in dat de belasting wordt verminderd en pijnlijke bewegingen worden vermeden, maar dat er geen sprake is van volledige inactiviteit. Elevation vereist dat de aangetaste structuur vaker boven hartniveau wordt gelegd. Verder gaat het om het vermijden van ontstekingsremmende medicijnen, om de zelfregulering niet negatief te beïnvloeden. Compressie door middel van bandages kan oedeem minimaliseren en bij Education gaat het vooral om voorlichting over deze blessure en ook over de optimale nazorg.

Na een paar dagen komt dan LOVE in beeld, wat staat voor Load, Optimism, Vascularisation en Exercise. Load betekent het opleggen van een lichte belastingsprikkel op de structuur. Een goed belastingsbeheer is hierbij cruciaal. De patiënt moet bovendien een positieve houding aannemen. Een lichte cardiovasculaire training verbetert de stofwisseling in het getroffen gebied en kan bijdragen aan een betere genezing, terwijl gerichte oefeningen in de trainingstherapie de functie stap voor stap verbeteren. Pijn en andere ontstekingsverschijnselen moeten daarbij altijd in de gaten worden gehouden.

Ongeacht dit schema is het altijd raadzaam om samen te werken met artsen en deskundigen op het gebied van fysiotherapie, trainingstherapie en voeding, om het geheel gestructureerd en doelgericht vorm te geven.

Spierverrekkingen en spiervezel scheuren

Bijna een derde van alle voetbalblessures betreft de spieren van de speler.

Iedereen kent vast wel dat typische gebaar waarbij de speler bij het aansnijden met een pijnlijke grimas naar de achterkant van zijn been grijpt.

Vooral de achterkant van de dij, de adductoren in de lies of ook de kuiten worden hierbij vaak getroffen. De oorzaken kunnen zeer uiteenlopend zijn. Van een suboptimale bekkenstatica en spieronevenwichtigheden tot onvoldoende herstel: de redenen kunnen zeer divers zijn.

De duur van de blessure hangt af van de ernst ervan. Spierverrekkingen duren doorgaans ongeveer 2-3 weken, terwijl een spiervezelbreuk, afhankelijk van de locatie, al enkele weken kan duren. Gerichte fysiotherapie en een gestructureerde opbouwtraining zijn in beide gevallen van cruciaal belang, vooral om preventief te voorkomen dat er in de toekomst een verhoogd risico op blessures ontstaat. Ook de PEACE & LOVE-aanpak kan hierbij een goede ondersteuning bieden.

Enkelblessures

De meest voorkomende blessures aan het enkelgewricht betreffen de banden of de achillespees. Het typische supinatietrauma, in de volksmond ook wel ‘omknicktrauma’ genoemd, kent waarschijnlijk iedereen. Meestal gaat het hierbij om blessures aan het buitenste bandapparaat. In ieder geval moet de situatie medisch worden onderzocht om niets over het hoofd te zien.

De hersteltijd bij klassieke blessures aan de buitenste banden bedraagt ongeveer 4-6 weken. Juist hier kan er tijdens de revalidatie echter veel worden gedaan.

Naast de PEACE & LOVE-aanpak is vooral een goede manuele behandeling belangrijk om de voetmechanica weer volledig te herstellen en compensatiestrategieën te voorkomen. Daarnaast is een goede actieve therapie essentieel om de functie en belastbaarheid van het gehele been weer volledig te herstellen.

Achillespeesblessures zijn daarbij veel complexer. Bij een volledige scheuring van de pees wordt doorgaans een operatie uitgevoerd en bedraagt de hersteltijd minimaal 6 maanden. Ook hier is een passend therapieplan van deskundigen nodig om deze ernstige blessure goed te boven te komen en geen problemen voor de toekomst te riskeren.

Veel vaker komen echter diverse tendinopathieën van deze grootste pees van het lichaam voor. Het gaat hierbij om zowel acute als soms ook chronische symptomen. De aanpak bij dergelijke klachten verschilt van die bij klassieke traumatische blessures. Het is hier dus van cruciaal belang om te achterhalen wat de oorzaak is van de overbelasting en het ontstekings- en degeneratieve proces van de achillespees.

Er moet dus enerzijds aan de oorzaak worden gewerkt en anderzijds de aangetaste structuur gericht worden behandeld.

Zeer vaak leiden een slechte gewrichtsmechanica en een suboptimale functie van de gehele voet tot overbelasting van de kuitspieren of de achillespees. Een professionele diagnose en een gericht behandelplan zijn echter aan te raden. Afhankelijk van de voorgeschiedenis kan het bij peesproblemen enkele weken tot maanden duren voordat men weer volledig pijnvrij is en vooral weer belastbaar voor een sport zoals voetbal.

Knieblessures

De kniegewrichten worden bij voetbal zwaar belast. Veel blessures hebben betrekking op de kruis- en zijbanden, de menisci of ook de knieschijfpees. Juist snelle stop-and-go-bewegingen in alle richtingen, in combinatie met de hoge coördinatieve eisen die de bal en de tegenstander stellen, leiden vaak tot oncontroleerbare rotatie- en schuifkrachten in het gewricht. De ondergrond en het schoeisel spelen hierin ook een rol.

In geval van een trauma of blessure moet er absoluut medisch onderzoek plaatsvinden om precies te weten welke structuren zijn aangetast en hoe de verdere behandeling eruit kan zien. Vaak zijn er meerdere structuren tegelijkertijd aangetast.

Kruisbandscheuren worden doorgaans operatief gereconstrueerd en afhankelijk van bijkomende letsels en de individuele toestand bedraagt de hersteltijd minimaal 8-10 maanden. Zijbandletsels kunnen in veel gevallen conservatief worden behandeld, maar dit moet per geval worden bekeken. Afhankelijk van de complexiteit van het letsel kan het enkele weken tot enkele maanden duren voordat men weer inzetbaar is. Bij meniscusletsels hangt het sterk af van de precieze omvang en locatie van het letsel. Pas na een nauwkeurige diagnose kan worden besloten of er voor een conservatieve aanpak wordt gekozen of dat het letsel operatief moet worden behandeld.

In alle gevallen, of het nu om een operatieve of conservatieve behandeling gaat, is een optimaal revalidatieplan met een team van deskundigen nodig. Manuele therapieën in combinatie met een gestructureerde opbouw in de trainingstherapie zijn hierbij essentieel om alles weer volledig op te bouwen.

Atraumatische klachten aan de knieschijfpees moeten op dezelfde manier worden benaderd als klachten aan de achillespees. Het is van cruciaal belang om tegelijkertijd aan de oorzaak en de aangetaste structuur te werken. Hiervoor is opnieuw een uitgebreide analyse en screening van het lichaam en de bewegingen nodig. Vaak ligt de oorzaak van een dergelijk klachtenpatroon in het bekkengebied of de voet. Spieronevenwichtigheden en statische asymmetrieën kunnen leiden tot deze overbelasting van de knieschijfpees en diverse peesaandoeningen veroorzaken.

Hoofdletsel

Hoofdletsel komt helaas ook in het voetbal niet zelden voor. Botsingen met een eigen speler of een tegenstander zijn hier de belangrijkste oorzaak.

Hersenschuddingen, snijwonden of breuken kunnen het gevolg zijn van dergelijke ongevallen.

Vaak is er sprake van een combinatie. De afgelopen jaren zijn er enkele ernstige blessures geweest, waardoor hoofdletsel tegenwoordig zeer zorgvuldig wordt behandeld. Enkele controles direct op het veld helpen bij de beslissing of er verder gespeeld kan worden. Vaak worden snijwonden nog op het veld gehecht of geplakt. Zodra er echter een vermoeden van een hersenschudding bestaat, mag er geen risico worden genomen. Nauwkeurig medisch onderzoek en een gestructureerd protocol voor de nabehandeling moeten hier strikt worden gevolgd om geen risico op blijvende schade te lopen.

Bij botbreuken die het neusbeen of het jukbeen betreffen, moet eveneens door een arts worden bepaald of een operatie nodig is of dat conservatieve behandeling volstaat. Spelers kunnen in sommige gevallen daarna weer meespelen met een speciaal vervaardigd masker.

Ook bij hoofdletsel moet fysiotherapeutisch worden gewerkt en in het beste geval zelfs met een neurologisch specialist, die zich naast de beschadigde structuur ook bezighoudt met de volledige functie van de zintuigen en de zenuwvoorziening.

Gezond door het seizoen heen met BLACKROLL

Blackroll levert met zijn producten een waardevolle bijdrage, met name op het gebied van preventie.

Iedereen kent de klassieke fasciaproducten zoals de rol, bal of duobal. In onze gids "Herstel voor voetballers: 7 eenvoudige oefeningen" vind je waardevolle tips en oefeningen.

Daarnaast zijn er ideale herstelhulpmiddelen zoals Recovery Boots of de Fascia Gun. Ook slaap speelt een grote rol bij herstel en ook hier biedt Blackroll een uitgebreid assortiment met kussens, matrassen en dekens.

Heb je nog de juiste uitrusting nodig? Ontdek dan nu onze BLACKROLL®-hulpmiddelen.

Bronnen & onderzoeken

(Bron: Dubois B, Esculier J-F (2020) Br J Sports Med)