Geen snelkoppelingen: Taliso Engel baant zijn eigen weg
Voor hem is er geen tegenstroom die hij niet kan overwinnen. Met twee Paralympische gouden medailles en meerdere wereldtitels behoort Taliso Engel al lang tot de internationale elite in het para-zwemmen. Maar wat hem onderscheidt, laat zich niet alleen meten in tijden en medailles. Tijdens het gesprek komt Taliso aanwezig, gefocust en in balans over. Hij lacht veel, lijkt ontspannen – zijn zelfvertrouwen is aanstekelijk. Hoe slaagt een atleet op dit niveau erin om het plezier niet te verliezen, de verwachtingen te weerstaan en ondanks successen ’s avonds rustig in slaap te vallen?
Verbinding met water uit zijn kindertijd: een bron van rust
Als hij in het water zijn baantjes trekt, vergeet Taliso alles om zich heen, laat hij de drukte van het dagelijks leven achter zich en schakelt hij helemaal uit, terwijl zijn lichaam intuïtief steeds weer dezelfde bewegingen uitvoert. Al vroeg was het water een plek waar hij tot rust kwam – een ruimte die licht en vrij aanvoelde.
„Het is een heel ander element. In het water kan ik me laten drijven en tot rust komen.
Al als kind was ik op vakantie altijd de eerste in het zwembad of in de zee; je kon me er bijna niet meer uitkrijgen (lacht).“
Uit deze rust vloeit prestatiekracht voort. Dat Taliso ook in adembenemende tijden vanaf de rand van het zwembad kan afslaan, bewijst de drijfveer die hij in het water ontwikkelt. Al jaren domineert de 23-jarige het para-zwemmen; uiterlijk met zijn eerste paralympische goud in Tokio in 2021 trok hij internationaal de aandacht. In 2024 in Parijs verdedigde hij deze titel op indrukwekkende wijze. Op de 100 meter schoolslag is Taliso Engel vandaag de dag de maatstaf in zijn startklasse.
Uitdagingen & tegenslagen
Taliso is geboren met een aangeboren visuele beperking. Hij komt uit in de internationale startklasse SB13 – de hoogste klasse voor zwemmers met een visuele beperking. Lange tijd was deze beperking voor hem geen bepalend thema. Hij groeide ermee op zonder er veel aandacht aan te besteden.
„Ik vond water gewoon cool. Als kind dacht ik nauwelijks na over het hele onderwerp beperking. Dat was nooit echt aanwezig. Mijn ouders hebben altijd gezegd: hij moet alles heel normaal doen, ze hebben me nooit in watten gewikkeld.
De beperking was daarom heel lang geen issue voor mij – ik had er eigenlijk helemaal geen last van.”
Pas toen hij naar school ging, veranderde die kijk op de dingen.
Taliso: „Dat was zo rond 2010/2011, toen ik acht of negen jaar oud was. Op school kwam het onderwerp meer naar voren – hoe ga ik hiermee om, hoe red ik me hiermee? Tot ik naar school ging, dacht ik: waar is het probleem? Natuurlijk ging het toen om het herkennen en kunnen lezen van dingen op het bord. Toen merkte ik voor het eerst de beperking op die andere kinderen niet hadden.”
Jaren later volgt een echte breuk – op een moment dat Taliso op sportief gebied al tot de wereldtop behoort. Taliso herinnert zich die moeilijke tijd: „In 2023 ben ik mijn gehoor kwijtgeraakt. Dat was een jaar waarin ik dacht:
Wat gebeurt er nu eigenlijk? Ik worstelde met mezelf en met de gedachte: hoe moet ik nu presteren? Dat was zwaar.”
In een fase waarin veel opnieuw op orde moet worden gebracht, slaagt hij er dankzij zijn moed en zijn positieve instelling in om het vertrouwen van zijn omgeving te behouden. Hij verstopt zich niet. Integendeel: Taliso gaat daarna weer zwemmen alsof er niets aan de hand is. „Dit jaar heb ik veel over mezelf geleerd en kon ik me daardoor verder ontwikkelen – als mens en als sporter. Hoewel ik me slecht voelde, ben ik niet thuisgebleven, maar ben ik doorgegaan. Achteraf gezien weet ik: uiteindelijk moet je het zelf van binnenuit willen, om altijd door te gaan en jezelf te motiveren!“
Voor Taliso is rust geen tegenwicht, maar een voorwaarde om constant topprestaties te kunnen leveren. Altijd bij de hand in zijn rugzak en een vast onderdeel van zijn dagelijkse training:
Voor een verkwikkende slaap heeft hij zijn RECOVERY PILLOWbij de hand . Een echte gamechanger voor hem zijn de RECOVERY BLANKETS: ze reguleren de temperatuur zodat hij het nooit te warm of te koud heeft – waar hij ook slaapt.
De dubbele carrière
Taliso beweegt zich bewust tussen twee werelden: de para-topsport en het olympisch zwemmen – een pad dat maar weinig atleten consequent bewandelen. Voor hem is het duidelijk: prestaties kennen geen hokjes.
Zijn kennismaking met de parasport vond al vroeg plaats – en nogal toevallig.
„Dat was destijds in het zwembad in Neurenberg. De begeleider van Elena Semechin, zelf een succesvolle para-zwemster, sprak mijn moeder aan en zei dat ik potentieel had en dat ze ons mee konden nemen naar de Duitse kampioenschappen para-zwemmen. We hebben ja gezegd, en zo ontstond het contact met de para-sport. Elena was lange tijd mijn grote voorbeeld – ze won in 2012 in Londen zilver.”
Voor Taliso was al vroeg duidelijk dat hij zich niet op één richting wilde vastleggen. De parasport is een deel van zijn pad – maar niet het enige.
„Ik heb nooit gezegd: mijn focus ligt alleen op de parasport.
Ik zwem tot op de dag van vandaag ook in de 1. Bundesliga – dat is een puur olympische competitie. Hier is er voor mij aanzienlijk meer concurrentie, veel zwemmers die sneller zijn. Dat wil ik zo houden: meedoen aan Duitse kampioenschappen, trainen in groepen met niet-gehandicapten. Dat is een extra drijfveer voor mij.”
Voor Taliso betekent dit niet dat hij tussen twee systemen moet kiezen, maar dat hij steeds weer de grotere uitdaging aangaat. Concurrentie, vergelijking en prestatiedruk zijn voor hem geen belemmering – maar juist een drijfveer.
Ontwikkeling & doorbraak
In zijn team in Neurenberg was Taliso lange tijd degene die ‘meezwom’. Hij beschrijft zichzelf in die tijd als iemand die tot de laatbloeiers behoort, die lange tijd noch bijzonder groot, noch bijzonder gespierd was. Zijn ambitie en doorzettingsvermogen waren echter al volledig ontwikkeld. In 2016, op amper 13-jarige leeftijd, stond Taliso voor het nationale team aan de start bij zijn eerste Para-Europees kampioenschap.
Als een van de jongste atleten in het team doet Taliso al vroeg internationale ervaring op – vaak omringd door aanzienlijk oudere concurrenten. Al op jonge leeftijd leert hij omgaan met verwachtingen, vergelijkingen en prestatiedruk.
Taliso herinnert zich: „In het nationale team waren velen 19 of 20, ik was de 13-jarige – ik voelde me het kind van de groep”, herinnert hij zich. Een jaar later zou zijn eerste wereldkampioenschap volgen. Maar kort voor de wedstrijd verwoest een aardbeving in Mexico het zwembad. Het WK wordt afgelast, het trainingskamp eindigt abrupt.
De volgende poging volgt via het Europees kampioenschap. Op de 100 meter schoolslag wint Taliso zijn eerste internationale medaille. In 2019 volgt eindelijk het eerste „echte“ wereldkampioenschap – en daarmee een moment dat bijna niemand had verwacht:
Taliso wordt wereldkampioen. Een keerpunt in zijn jonge carrière.
Vanaf dat moment maakt hij een razendsnelle ontwikkeling door – tot een dominante schoolslagzwemmer op internationaal niveau.
Nieuwe wegen
Na jaren in het zwembad, titels en vaste routines besluit Taliso bewust een stap buiten zijn comfortzone te zetten. Met zijn deelname aan het tv-programma „Let’s Dance“ betrad hij vorig jaar onbekend terrein – sportief gezien riskant, persoonlijk verrijkend.
Buiten het water laat hij zich aan een publiek van miljoenen van een andere kant zien. Zonder trainingsschema, zonder vertrouwde routines, zonder de zekerheid dat hij op elk moment op zijn sportieve routine kan terugvallen. „13 weken bij Let’s Dance waren intensief en heel gaaf, veel nieuwe indrukken in een voor mij onbekende wereld! Natuurlijk kon ik in die periode helemaal niet trainen”, vertelt Taliso. „Daarna moest ik er weer in stappen en erop vertrouwen dat ik in september weer prestaties zou kunnen leveren. Van begin juni tot midden/eind september – dat is niet veel tijd om weer op een waanzinnig prestatieniveau te komen. Maar dat sprak me op de een of andere manier ook wel aan.“
Focus & doorzettingsvermogen
Taliso hervat de training. Dagelijks werkt hij keihard om zijn lichaam weer optimaal voor te bereiden op het water – in plaats van op de dansvloer in de schijnwerpers.
Talisos week zit volgepland. Alleen op zondag is er geen training. Op de meeste dagen staan er twee trainingen op het programma: ’s ochtends in het water, ’s avonds krachttraining. Ook atletiek- en mobiliteitssessies horen daarbij.
Nu wordt het weer serieus bij de wedstrijden. Taliso is er klaar voor. De milliseconden op het startblok, waarin alles plotseling stil is en de hartslag tot in zijn hoofd klopt. Het wachten op het verlossende startgeluid. Dan schiet de hartslag door de snelle bewegingen omhoog en vliegt Taliso door het zwembad. Hij kijkt niet naar links en naar rechts. Hij blijft op zijn eigen baan.
Hoe slaagt hij erin om de spanning vóór de start om te zetten in energie en de druk niet de overhand te laten krijgen? Hoe houdt hij zijn zenuwen onder controle?
„Heel duidelijk met muziek. Die kan je een boost geven of juist tot rust brengen. Zonder muziek zou ik een heel andere atleet zijn“, weet Taliso zeker.
Voor hem staat vast: in evenwicht ligt de kracht om gefocust te blijven. „Als sporter ook eens iets anders doen, ondanks alle focus ook eens loslaten, om het plezier niet te verliezen. Eropuit gaan, deelnemen aan het normale leven. Als je alleen maar in de grind zit, stagneer je.” Ook accepteren dat niet alles lukt, is voor hem belangrijk. „We falen allemaal – daar leer je van.”
Wat nu?
De blik is op de toekomst gericht. 2026 staat weer in het teken van wedstrijden. Taliso heeft grote plannen: „Op het programma staan de Duitse kampioenschappen in de olympische discipline en een Para-Europees kampioenschap. Ik wil weer aan de slag!“
Na een jaar vol nieuwe ervaringen, wegen en uitdagingen voelt Taliso zich klaar om zijn eigen weg te gaan.
